Dr Ekta Vala ChandaranaMedical Oncologist

કેન્સર પ્રિવેન્શન માં યોગ નું મહત્વ

By Dr Ekta Vala Chandarana, Senior Consultant Medical Oncologist
Updated September 2025

કેન્સર પ્રિવેન્શન માટે યોગ કરતી વ્યક્તિ, આરોગ્ય અને સુખાકારી માટેનું મહત્વ.

યોગ મને હંમેશા ગમતો વિષય રહ્યો છે. મને વહેલું સમજાઈ ગયું હતું કે સ્વસ્થ શરીર અને શાંત મન સાથે મળીને તણાવ વગરનું જીવન બનાવી શકે છે. એક ઑન્કોલોજિસ્ટ તરીકે મારી જવાબદારી છે કે હું મારા દર્દીઓને સમજાવું કે આ સરળ અભ્યાસ કેન્સરથી બચવામાં કેવી રીતે મદદ કરી શકે.

Click here to read in English

કેન્સર અને તેનાં જોખમ પરિબળો

કેન્સર એક જટિલ બીમારી છે, જેમાં શરીરના કોષો કાબૂ વગર વધવા લાગે છે. જનીન (જીનેટિક્સ) પણ ભાગ ભજવે છે, પણ જીવનશૈલી અને આસપાસનું વાતાવરણ પણ એટલાં જ મહત્વનાં છે. ખરાબ ખોરાક, ઓછી કસરત, તણાવ અને પ્રદૂષણથી કેન્સરનું જોખમ વધે છે.

કેન્સરથી બચવામાં યોગ કેવી રીતે મદદ કરે

યોગમાં આસન, શ્વાસની કસરત (પ્રાણાયામ) અને ધ્યાન આવે છે. આ બધું ઉપરનાં જોખમ પરિબળો ઘટાડવામાં મદદ કરે છે:

તણાવ ઘટાડે
ઊંડા શ્વાસ, ધ્યાન અને હળવી હલનચલનથી શરીર અને મનને આરામ મળે છે. યોગથી કોર્ટિસોલ (તણાવનો હોર્મોન) ઘટે છે, જેથી શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ મજબૂત થાય છે. આ રીતે શરીરમાં કેન્સરના કોષો સામે લડવાનું વાતાવરણ બનાવવામાં મદદ મળી શકે છે.

શરીર સક્રિય રાખે
વજન કાબૂમાં રાખવા અને કેન્સરનું જોખમ ઘટાડવા નિયમિત કસરત જરૂરી છે. યોગ હળવી કસરત છે, જે શરીરને લચીલું, મજબૂત અને સંતુલિત બનાવે છે. વિન્યાસા અને અષ્ટાંગ યોગ થોડી વધારે મહેનતવાળી કસરત છે, જ્યારે હઠ યોગ અને યિન યોગ ધીમા અને હળવા છે.

શરીરની સફાઈ
કેટલાંક યોગાસન લસિકા તંત્ર (લિમ્ફેટિક સિસ્ટમ) અને લોહીના પરિભ્રમણને સુધારે છે. તેનાથી શરીરમાંથી નુકસાનકારક પદાર્થો, જે કેન્સરનું કારણ બની શકે, તે બહાર કાઢવામાં મદદ મળે છે.

રોગપ્રતિકારક શક્તિ સુધારે
યોગથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધે છે અને શરીરના રક્ષક કોષો વધુ સારું કામ કરે છે.

મન સ્વસ્થ રાખે
યોગથી મનને શાંતિ મળે છે, લાગણીઓ સંતુલિત રહે છે, અને ચિંતા અને ઉદાસી ઘટે છે.

રોજના જીવનમાં યોગ કેવી રીતે શરૂ કરવો

રોજ યોગ કરવો ખૂબ સહેલું છે. તેના માટે વધારે સમય કે સાધનોની જરૂર નથી. થોડી ટિપ્સ:

નાની શરૂઆત કરો: શરૂઆતમાં રોજની માત્ર 10-15 મિનિટ પૂરતી છે. ફાવટ આવે પછી ધીમે ધીમે સમય વધારો.

ક્લાસમાં જોડાઓ: નજીકના યોગ ક્લાસમાં જોડાઓ કે ઓનલાઈન વીડિયો જુઓ. તેનાથી આસન અને સાચી રીત શીખવામાં મદદ મળશે.

ધ્યાન અને શ્વાસ પર ધ્યાન આપો: આખું યોગ સેશન કરવાનો સમય ન હોય, તો પણ દિવસમાં થોડી મિનિટ ઊંડા શ્વાસ લો અને મનને શાંત કરો.

એક રૂટિન બનાવો: યોગ માટે દિવસનો એક સમય નક્કી કરો, સવારે દિવસની શરૂઆતમાં કે સાંજે આરામ માટે. નિયમિત રહેવું સૌથી મહત્વનું છે.

તમારા શરીરનું સાંભળો: યોગ કરતી વખતે અને પછી શરીર શું કહે છે તે ધ્યાનથી સાંભળો. જરૂર હોય તો આસન બદલો અને શરીર પર વધારે જોર ન કરો. જો તમે કેન્સરની સારવાર લઈ રહ્યા હો, તો યોગ શરૂ કરતાં પહેલાં તમારા ડૉક્ટરને પૂછી લો.

"યોગને રોજની આદત બનાવીને તમે સ્વસ્થ શરીર અને શાંત મન તરફ એક સારું પગલું ભરી શકો છો"

Related patient guides

This page is for general information and does not replace a consultation. Treatment decisions depend on each patient's diagnosis.

CallWhatsApp