Dr Ekta Vala ChandaranaMedical Oncologist

એચપીવી (HPV Vaccine) રસી માટે તમારી સરળ માર્ગદર્શિકા

By Dr Ekta Vala Chandarana, Senior Consultant Medical Oncologist
Updated April 2026

HPV vaccine vials and syringe on a medical background representing protection against human papillomavirus infection.
આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે છે. રસી લેવી કે નહીં, તે નિર્ણય ડોક્ટરની સલાહ લઈને જ લેજો. હું, Dr. Ekta Vala Chandarana, Ahmedabad માં cancer specialist તરીકે HPV vaccine અને cervical cancer screening વિશે સલાહ આપું છું.

એચપીવી (Human Papillomavirus: HPV) એક સામાન્ય વાયરસ છે. અમુક કિસ્સામાં તે સર્વાઇકલ કેન્સર (ગર્ભાશયના મુખનું કેન્સર) સહિત કેટલાક કેન્સર સાથે જોડાયેલો હોય છે. એચપીવી રસી આ વાયરસના અમુક પ્રકારોથી બચાવે છે. રસી સમયસર, એટલે નાની ઉંમરે અપાય તો તેની અસર વધારે સારી હોય છે.

ઘણા માતા-પિતા મને પૂછે છે: રસી કોને લેવી જોઈએ, ક્યારે લેવી જોઈએ, અને તે કેટલી કામ કરે છે? જવાબ વ્યક્તિની ઉંમર, તબિયત અને ડોક્ટરની સલાહ પર આધાર રાખે છે. દરેક માટે એક જ સલાહ લાગુ પડે એવું નથી.

આ લેખમાં હું એચપીવી રસી વિશે સાદી અને સાચી માહિતી આપું છું, જેથી તમે સમજીને નિર્ણય લઈ શકો. છેલ્લો નિર્ણય હંમેશા લાયક ડોક્ટરની સલાહથી જ લેજો.

To Read in English Click Here

એચપીવી (HPV) અને તેની રસી શું છે?

હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસ (HPV) એક ખૂબ સામાન્ય વાયરસનો ચેપ છે. તેનાથી મસા જેવી નાની તકલીફથી લઈને ગંભીર કેન્સર સુધીની બીમારી થઈ શકે છે. એચપીવી રસીકરણ એ દવાની દુનિયાની મોટી સફળતા છે. તે એચપીવીના સૌથી જોખમી પ્રકારો સામે રક્ષણ આપે છે, જેમાં સર્વાઇકલ કેન્સર કરી શકે એવા પ્રકારો પણ આવે છે. આ રસી સર્વાઇકલ કેન્સર ઇમ્યુનાઇઝેશન એટલે કે કેન્સરથી બચાવનું મહત્વનું હથિયાર છે.

HPV રસી કઈ ઉંમરે લેવી?

એચપીવી રસી સામાન્ય રીતે 11 થી 12 વર્ષનાં બાળકોને આપવાની સલાહ છે. પણ તે 9 વર્ષની ઉંમરથી લઈને 45 વર્ષ સુધીના લોકોને આપી શકાય છે. રસીનો પૂરો ફાયદો મળે તે માટે એચપીવી રસીની ઉંમર મર્યાદા સમજવી અને રસીકરણ માટે યોગ્ય ઉંમર નક્કી કરવી જરૂરી છે.

એચપીવી (HPV) રસીનો ખર્ચ

HPV રસીની કિંમત જગ્યા, વીમા અને સરકારી કાર્યક્રમ પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે. હવે ભારત સરકારે મિશન ઇન્દ્રધનુષ હેઠળ 9 થી 14 વર્ષની ઉંમરની દરેક દીકરી માટે આ રસી મફત કરવાની જાહેરાત કરી છે. તમારા માટે કે તમારી દીકરી માટે એચપીવી રસી કે વધુ માહિતી માટે હોસ્પિટલ નંબર 088668 33843 પર ફોન કરી શકો છો.

એચપીવી રસીનું સમયપત્રક (કેટલા ડોઝ, ક્યારે)

HPV રસીના શેડ્યૂલમાં સામાન્ય રીતે બે કે ત્રણ ડોઝ હોય છે. કેટલા ડોઝ લાગશે તે રસી કઈ ઉંમરે શરૂ કરો તેના પર આધાર રાખે છે. પૂરું રક્ષણ મળે તે માટે બધા ડોઝ સમયસર લેવા ખૂબ જરૂરી છે.

એચપીવી રસીની આડઅસરો

HPV રસીની આડઅસરો સામાન્ય રીતે નાની હોય છે, જેમ કે ઇન્જેક્શનની જગ્યાએ દુખાવો. રસી લેતા પહેલાં તમારી કોઈ બીમારી કે ચિંતા હોય તો ડોક્ટરને જરૂર જણાવો.

HPV અને રસી વિશે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

  1. શું એચપીવી (HPV) રસી ફરજિયાત છે?
    ના, રસી ફરજિયાત નથી. પણ એચપીવીથી થતી બીમારીઓ રોકવામાં તે ખૂબ કામ કરે છે, એટલે દુનિયાભરની આરોગ્ય સંસ્થાઓ તેની ભારપૂર્વક સલાહ આપે છે.
  2. શું ભારતમાં HPV રસી મળે છે?
    હા, ભારતમાં આ રસી મળે છે. ઘણી હોસ્પિટલો અને ક્લિનિક તે આપે છે.
  3. શું એચપીવી રસી કામ કરે છે?
    હા. અભ્યાસો બતાવે છે કે મોટાભાગના સર્વાઇકલ અને બીજા કેન્સર માટે જવાબદાર HPV પ્રકારોને રોકવામાં રસી ખૂબ અસરકારક છે.
  4. શું એચપીવી રસી જરૂરી છે?
    હા, તેને બચાવ માટેનું મહત્વનું પગલું ગણાય છે, કારણ કે તે ઘણા પ્રકારના કેન્સર અને જનનાંગના મસાને રોકવામાં મદદ કરે છે.
  5. શું એચપીવી રસી જીવંત (live) રસી છે?
    ના, અત્યારે મળતી HPV રસી જીવંત રસી નથી. તેમાં વાયરસ જેવા કણ હોય છે, જેનાથી ચેપ લાગી શકતો નથી.
  6. શું પુરુષોને HPV રસી આપી શકાય?
    હા, ચોક્કસ. જનનાંગના મસા અને અમુક પ્રકારના કેન્સર સહિત HPV થી થતી બીમારીઓ રોકવા પુરુષોને પણ રસીની સલાહ અપાય છે.
  7. શું HPV રસી સર્વાઇકલ કેન્સરને રોકી શકે છે?
    હા, તે જોખમ ઘણું ઘટાડે છે. મોટાભાગના સર્વાઇકલ કેન્સર જે એચપીવી (HPV) પ્રકારોથી થાય છે, રસી તેમની સામે રક્ષણ આપે છે.
  8. શું ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન HPV રસી આપી શકાય?
    સામાન્ય રીતે ગર્ભાવસ્થામાં રસી ન લેવાની સલાહ છે. પણ જો સ્ત્રીને ખબર ન હોય અને ગર્ભ રહ્યા પછી રસી લેવાઈ ગઈ હોય, તો અત્યાર સુધીની માહિતી પ્રમાણે કોઈ નુકસાન જોવા મળ્યું નથી. આવા કિસ્સામાં તમારા ડોક્ટર સાથે વાત કરજો.
  9. શું માસિક (પિરિયડ) દરમિયાન HPV રસી આપી શકાય?
    હા. માસિકથી રસીની અસર પર કોઈ ફરક પડતો નથી, એટલે આ દિવસોમાં પણ રસી લઈ શકાય છે.
  10. HPV રસી શરીરમાં ક્યાં આપવામાં આવે છે?
    સામાન્ય રીતે ઉપરના હાથમાં કે જાંઘમાં ઇન્જેક્શનથી અપાય છે.
  11. એચપીવી રસી શા માટે મહત્વની છે?
    કારણ કે તે એચપીવીથી થતી બીમારીઓ, જેમ કે કેટલાક કેન્સર અને જનનાંગના મસા, ઘટાડવાનું મુખ્ય સાધન છે.
  12. HPV રસી ક્યારે આપવામાં આવે છે?
    સૌથી યોગ્ય ઉંમર 11 થી 12 વર્ષ છે. પણ અમુક કિસ્સામાં 9 વર્ષની ઉંમરથી શરૂ કરીને 45 વર્ષ સુધીના લોકોને આપી શકાય છે.
  13. HPV રસી ક્યારે આવી?
    પહેલી HPV રસીને 2006 માં FDA એ મંજૂરી આપી હતી.
  14. HPV રસી કેવી રીતે આપવામાં આવે છે?
    ઇન્જેક્શનથી, મોટાભાગે ઉપરના હાથના સ્નાયુમાં.
  15. HPV રસીની અસર કેટલો સમય રહે છે?
    અત્યાર સુધીના અભ્યાસ પ્રમાણે ઓછામાં ઓછાં દસ વર્ષ સુધી, અને કદાચ તેથી વધુ સમય પણ.
  16. ભારતમાં HPV રસીની કિંમત કેટલી છે?
    કિંમત રસીના પ્રકાર અને હોસ્પિટલ પ્રમાણે બદલાય છે. ઘણા સરકારી કાર્યક્રમોમાં તે ઓછી કિંમતે કે મફત પણ મળી શકે છે.
  17. કેટલા એચપીવી ડોઝ લેવા પડે?
    15મા જન્મદિવસ પહેલાં પહેલો ડોઝ લીધો હોય, તો મોટાભાગના લોકોને બે ડોઝ પૂરતા છે. આ ઉંમર પછી શરૂ કરો તો ત્રણ ડોઝ લેવા પડે છે.
  18. HPV રસી શેના માટે છે?
    એચપીવી રસી મુખ્યત્વે હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસ (એચપીવી) સામે રક્ષણ માટે છે. એચપીવી એ 200 થી વધુ મળતા-આવતા વાયરસનું જૂથ છે.

HPV રસીની નવી માર્ગદર્શિકા અને કોને મળી શકે તે જાણવા અમારો અંગ્રેજી લેખ વાંચો.

Is the HPV Vaccine Free in India?

છેલ્લે

HPV રસી કેન્સરથી બચાવની
દવામાં થયેલી મોટી પ્રગતિ છે. તે હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસથી થતા ઘણા પ્રકારના કેન્સર અને બીમારીઓ સામે રક્ષણ આપે છે. ભારતના મિશન ઇન્દ્રધનુષ જેવા સરકારી કાર્યક્રમમાં તેનો સમાવેશ થયો છે. તેથી આપણે સર્વાઇકલ કેન્સરનો ભાર ઘણો ઘટાડી શકીએ અને આવનારી પેઢીઓને બચાવી શકીએ. જેટલા વધુ લોકો એચપીવી રસીકરણ (HPV Vaccine) વિશે જાણશે અને રસી લેશે, તેટલા આપણે એવા સમયની નજીક જઈશું જ્યારે એચપીવીથી થતું નુકસાન ભૂતકાળની વાત બની જશે.

તમારા માટે કે તમારી દીકરી માટે એચપીવી રસી વિશે પૂછવું હોય, તો હોસ્પિટલ નંબર 088668 33843 પર ફોન કરો. હું તમને યોગ્ય સલાહ આપીશ.

Treatment information: Cervical Cancer Treatment in Ahmedabad: HPV, Screening, Stages and Care

Related patient guides

This page is for general information and does not replace a consultation. Treatment decisions depend on each patient's diagnosis.

CallWhatsApp