આજે 21 જૂન ઇન્ટરનેશનલ યોગ ડે

ડૉક્ટર તરીકે, મારી પાસે આવતા દરેક કૅન્સર પેશન્ટ ફક્ત એક બીમારી સાથે નથી આવતો
તે સાથે આવે છે ડર, ચિંતા, અનિશ્ચિતતા અને ઘણા પ્રશ્નો.

Diagnosis પછીનો પ્રથમ પ્રશ્ન હોય છે:
“હવે શું થશે?”

અને ટ્રીટમેન્ટ પૂરી થયા પછીનો પ્રશ્ન હોય છે:
“હવે હું ફરી નોર્મલ બની શકીશ?”

આ બંને વચ્ચેની યાત્રા ફક્ત શારીરિક નથી,
પણ મન અને ભાવનાઓ માટે પણ બહુ મુશ્કેલ છે.

અને એ જ જગ્યા પર યોગ એક મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

“યોગ ખરેખર મદદ કરે છે?” એક સામાન્ય પ્રશ્ન

ઘણા પેશન્ટ મને પૂછે છે:
“ડૉક્ટર, યોગ કૅન્સરમાં ફાયદો કરે છે કે ફક્ત સામાન્ય આરોગ્ય માટે છે?”

થોડા વર્ષો પહેલા આ પ્રશ્નનો જવાબ હું મારા અનુભવ પરથી આપતી હતી.

પરંતુ હવે
સાયન્ટિફિક રિસર્ચ પણ એ જ વાત સાબિત કરે છે.

2026 ASCO રિસર્ચ યોગ પર મજબૂત પુરાવો

2026 ના ASCO Annual Meeting માં એક મોટું Phase 3 સ્ટડી રજૂ થયું.

આ સ્ટડીમાં “Yoga for Cancer Survivors (YOCAS)” નામનો પ્રોગ્રામ ઉપયોગમાં લેવાયો.

આ એક 4 અઠવાડિયાનો structured યોગ પ્રોગ્રામ હતો જેમાં સામેલ હતું:

• જન્ટલ હઠ યોગ
• રેસ્ટોરેટિવ યોગ
• પ્રાણાયામ (Breathing exercises)
• માઇન્ડફુલનેસ

સ્ટડી કેવી રીતે કરવામાં આવી?

• 400 થી વધુ કૅન્સર સર્વાઇવર્સ
• ટ્રીટમેન્ટ પૂર્ણ થયા પછીના પેશન્ટ
• બે ગ્રુપમાં વહેંચાયા:
  1. સામાન્ય કૅર
  2. સામાન્ય કૅર + યોગ પ્રોગ્રામ

યોગ કરનાર પેશન્ટે
અઠવાડિયામાં 2 વાર 75 મિનિટ guided session
અને ઘરે practice પણ કરી

પરિણામ શું આવ્યું?

યોગ કરનાર પેશન્ટમાં સ્પષ્ટ સુધારો જોવા મળ્યો:

• મૂડ ડિસ્ટર્બન્સ ઓછું થયું
• એન્ઝાયટી ઘટી
• થાક (Fatigue) ઓછો થયો
• ઊંઘ (Insomnia) સુધરી

ખૂબ મહત્વની વાત:
મૂડ અને થાકમાં સુધારો થવાથી ઊંઘ પણ સુધરે છે

એનો અર્થ
યોગ એક સાથે ઘણા પ્રોબ્લેમ પર કામ કરે છે.

કેમ આ સ્ટડી મહત્વની છે?

કૅન્સર સર્વાઇવર્સ માટે:

• ઊંઘની તકલીફ ખૂબ કોમન છે
• ચિંતા અને થાક લાંબા સમય સુધી રહે છે

અને અત્યાર સુધી
એક પણ “સિંગલ બેસ્ટ ટ્રીટમેન્ટ” નહોતું

આ સ્ટડી બતાવે છે:

યોગ એક નૉન-મેડિસિન (દવા વગરનો) વિકલ્પ છે
safe છે
અને અસરકારક છે

મારી પ્રેક્ટિસમાંથી એક સાચી વાત

ગાંધીનગરની મીનાબેન બ્રેસ્ટ કૅન્સર માટે ટ્રીટમેન્ટ પૂર્ણ કર્યા પછી મારી પાસે આવી.

મેડિકલ રીતે તેઓ સંપૂર્ણ સારી હતી.
પરંતુ જીવનમાં પાછું નોર્મલ લાગતું નહોતું.

• ઊંઘ આવતી નહોતી
• આખો દિવસ થાક
• સતત ચિંતા

મેં તેમને યોગ શરૂ કરવા કહ્યું.

3 મહિના પછી
તેમની આંખોમાં confidence હતો.

તેમણે કહ્યું:
“ડૉક્ટર, હવે હું ફરી મારી જેમ લાગે છું.”

યોગ પણ યોગ્ય રીતે

યોગ શરૂ કરવો સરળ છે
પણ યોગ્ય રીતે કરવો મહત્વપૂર્ણ છે.

ટ્રીટમેન્ટ દરમ્યાન

(કેમોથેરાપી / રેડિએશન / સર્જરી)

• જન્ટલ યોગ
• પ્રાણાયામ
• યોગ નિદ્રા

લક્ષ્ય: મનને શાંતિ આપવી

ટ્રીટમેન્ટ પછી (Survivorship)

• ધીમે ધીમે activity વધારવી
• હઠ યોગ / ચેર યોગ
• body પ્રમાણે કરવું

શું ટાળવું?

• હોટ યોગ
• બહુ intensive યોગ
• સર્જરી જગ્યાએ stress આવે તેવા આસન

નાના સ્ટેપથી શરૂઆત કરો

તમને ફક્ત 20 મિનિટ જોઈએ:

• 10 મિનિટ પ્રાણાયામ
• હળવો યોગ
• 5 મિનિટ શવાસન
• રાત્રે યોગ નિદ્રા

Consistency મહત્વપૂર્ણ છે perfection નહીં

અંતિમ વિચાર

યોગ કૅન્સર ઠીક કરતું નથી.

પરંતુ

• મનને શાંતિ આપે છે
• ઊંઘ સુધારે છે
• ચિંતા ઘટાડે છે
• જીવનની ગુણવત્તા સુધારે છે

અને હવે —
સાયન્સ પણ એજ કહે છે

આ યોગ ડે પર— કદાચત મારી શરૂઆતનો દિવસ હોઈ શકે છે.

હેપ્પી ઇન્ટરનેશનલ યોગ ડે