ઘણી મહિલાઓ ને ડૉક્ટર કહે છે: “તમને એચપીવી (HPV) ઇન્ફેક્શન છે” — અને ઘણી વખત દર્દી ને સમજ નથી પડતી કે એચપીવી (HPV) શું છે, ક્યાંથી આવ્યો, અને સર્વાઇકલ કેન્સર સાથે એનો શું સંબંધ છે.
આ લેખ માં હું ગુજરાતી ભાષામાં, સ્પષ્ટ અને સરળ રીતે, આ બધા સવાલો નો જવાબ આપવા ઇચ્છું છું — કારણ કે સાચી જાણકારી ભય ઘટાડે છે.
એચપીવી (HPV) એટલે શું?
એચપીવી (HPV) એટલે હ્યુમન પેપિલોમા વાયરસ. આ એક વાયરસ છે જે ચામડી ના સંપર્ક દ્વારા — ખાસ કરીને શારીરિક સંબંધ દ્વારા — ફેલાય છે. એચપીવી (HPV) ના 100 થી વધુ પ્રકારો છે. મોટા ભાગ ના એચપીવી (HPV) ઇન્ફેક્શન ખૂદ-બ-ખૂદ ઠીક થઈ જાય છે — શરીર ની રોગપ્રતિકાર શક્તિ વાયરસ ને હરાવી દે છે. પરંતુ અમુક હાઇ-રિસ્ક પ્રકારો — ખાસ કરીને એચપીવી (HPV) 16 અને એચપીવી (HPV) 18 — જો લાંબા સમય સુધી રહે, તો ગર્ભાશય ના મુખ ના કોષો ને અસર કરીને ધીમે ધીમે કેન્સર માં ફેરવાઈ શકે છે.
મહત્વની વાત: એચપીવી (HPV) ઇન્ફેક્શન હોવું એટલે કેન્સર હોવું નથી. એચપીવી (HPV) ઇન્ફેક્શન થી કેન્સર બનતા 10 થી 15 વર્ષ લાગી શકે છે. નિયમિત પેપ સ્મિયર ટેસ્ટ આ બદલાવ ને ખૂબ વહેલા શોધી શકે છે.
સર્વાઇકલ કેન્સર એચપીવી (HPV) ના કારણે જ થાય?
90 ટકા થી વધુ સર્વાઇકલ કેન્સર ના કેસ એચપીવી (HPV) ઇન્ફેક્શન સાથે જોડાયેલા છે. પરંતુ એચપીવી (HPV) ઇન્ફેક્શન ધરાવતી દરેક મહિલા ને કેન્સર થતો નથી.
કેન્સર થવા માટે ઇન્ફેક્શન ઘણા સમય સુધી — ઘણી વખત વર્ષો સુધી — સારવાર વગર રહેવું જોઈએ. આ જ કારણ છે કે નિયમિત પેપ સ્મિયર ટેસ્ટ સર્વાઇકલ કેન્સર સામે સૌથી મજબૂત સુરક્ષા છે. આ ટેસ્ટ ગર્ભાશય ના મુખ ના કોષો માં થતા બદલાવ ને કેન્સર બનતા પહેલા જ શોધી શકે છે.
એચપીવી (HPV) ઇન્ફેક્શન ક્યાંથી આવ્યો — ઘણી મહિલાઓ આ પ્રશ્ન ના ભાર હેઠળ જીવે છે
આ પ્રશ્ન ખૂબ સંવેદનશીલ છે. ઘણી મહિલાઓ ને લાગે છે કે એચપીવી (HPV) ઇન્ફેક્શન “તેમની ભૂલ” છે. હું સ્પષ્ટ કહેવા ઇચ્છું છું: એચપીવી (HPV) દુનિયા માં સૌથી સામાન્ય રીતે ફેલાતો ચેપ છે. અભ્યાસ દર્શાવે છે કે લગભગ 80 ટકા લોકો ને જીવન માં ક્યારેક ને ક્યારેક એચપીવી (HPV) થાય છે — અને મોટા ભાગે તેઓ ને એની ખબર પણ પડતી નથી.
- ઘણા કેસ માં ઇન્ફેક્શન વર્ષો પહેલા થયું હોય છે અને વ્યક્તિ ને ખ્યાલ પણ નથી હોતો. એચપીવી (HPV) ઇન્ફેક્શન વ્યક્તિ ના સ્વભાવ કે ચરિત્ર ની વાત નથી. આ એક તબીબી હકીકત છે. ડૉક્ટર પાસે આવતા સમયે કોઈપણ પ્રકાર નો દોષભાવના રાખવાની જરૂર નથી.
એચપીવી (HPV) વેક્સિન — ઉંમર, ડોઝ, અને ક્યાં મળે?
એચપીવી (HPV) વેક્સિન સર્વાઇકલ કેન્સર સામે સૌથી અસરકારક સુરક્ષા છે. ભારત સરકાર દ્વારા 2024 થી 9 થી 14 વર્ષ ની દીકરીઓ માટે એચપીવી (HPV) વેક્સિન કાર્યક્રમ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.
ઉંમર પ્રમાણે માર્ગદર્શન
- 9 થી 14 વર્ષ: 2 ડોઝ — 0 અને 6 મહિના
- 15 થી 26 વર્ષ: 3 ડોઝ — 0, 1-2 મહિના, 6 મહિના
- 26 વર્ષ ઉપર: ડૉક્ટર ની સલાહ પછી નિર્ણય લો
એચપીવી (HPV) વેક્સિન ક્યાં મળે?
- સરકારી હોસ્પિટલો — અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ
- ખાનગી ક્લિનિક અને ગાયનેકોલોજી સેન્ટર
- મેડિસ્ક્વેર સુપરસ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલ, અમદાવાદ — ડૉ. એક્તા વાળા સાથે સલાહ ઉપલબ્ધ
પેપ સ્મિયર — 30 વર્ષ ઉપર ની દરેક મહિલા એ કરાવવો જ જોઈએ
પેપ સ્મિયર ટેસ્ટ ગર્ભાશય ના મુખ ના કોષો ની સ્થિતિ તપાસે છે. થોડા જ મિનિટ ની આ ટેસ્ટ ઘણી મોટી ચિંતા દૂર કરી શકે છે — અથવા વહેલી સારવાર માટે તક આપી શકે છે.
ભલામણ
- 30 થી 65 વર્ષ: દર 3 વર્ષે પેપ સ્મિયર
- એચપીવી (HPV) ડીએનએ ટેસ્ટ: દર 5 વર્ષે
- જો અસામાન્ય સફેદ પાણી, રક્તસ્ત્રાવ, અથવા પેટ ના નીચે ના ભાગ માં દુખાવો હોય — તો તરત તપાસ કરાવો
ડૉ. એક્તા ની વ્યક્તિગત નોંધ
“અમારીઓપીડીમાંઘણીમહિલાઓઆવેછે— અનેસર્વાઇકલકેન્સરનુંનિદાનથયાપછીતેમનોપહેલોસવાલહોયછે: ‘મારાકારણેઆથયું?’ એચપીવી (HPV)ઇન્ફેક્શનમાટેકોઈદોષભાવનારાખવાનીજરૂરનથી. આવાયરસખૂબસામાન્યછે, ઘણાવખતકોઈલક્ષણઆપતોનથી, અનેનિયમિતતપાસથીસંપૂર્ણરીતેનિયંત્રિતકરીશકાયછે.
ગુજરાતીમહિલાઓનેમારીખાસવિનંતીછે— પેપસ્મિયરટેસ્ટકરાવો. નિયમિતતપાસક્યારેયછોડશોનહીં. વહેલીજાણકારીઆકેન્સરનેસંપૂર્ણરીતેસાજુંકરીશકેછે.”
— ડૉ. એક્તા વાળા ચંદારાણા, તબીબી કેન્સર નિષ્ણાત, અમદાવાદ
વોટ્સએપ મેસેજ — ગાયનેક કેન્સર ગ્રુપ માટે
નમસ્કાર 🙏 એચપીવી (HPV) વેક્સિન વિશે ઘણા પ્રશ્નો આવે છે. સર્વાઇકલ કેન્સર અને એચપીવી (HPV) નો સંબંધ, ઉંમર, વેક્સિન — ડૉ. એક્તા સરળ ગુજરાતી ભાષા માં સમજાવે છે. મહત્વની વાત: એચપીવી (HPV) ઇન્ફેક્શન ખૂબ સામાન્ય છે, અને ઘણા લોકો ને એની ખબર પણ પડતી નથી. નિયમિત પેપ સ્મિયર ટેસ્ટ — ખાસ કરીને 30 વર્ષ પછી — સર્વાઇકલ કેન્સર સામે સૌથી મોટી સુરક્ષા છે. પૂર્ણ બ્લોગ અહીં વાંચો:
પ્રશ્ન હોય તો જવાબ આપો અથવા કોલ કરો: +91 88668 43843 ડૉ. એક્તા અને ટીમ હંમેશા તમારી સાથે છે